Sientje Mesdag-van Houten was een Nederlandse schilderes. Ze werd geboren in Groningen op 23 december 1834 en overleed in Den Haag op 20 maart 1909.

Beroepsopleiding
In 1870 kreeg Sientje tekenlessen van de Haagse schilder Johannes C. d’Arnaud Gerkens, die haar enige professionele opleider zou blijven. Ze ging niet naar een kunstacademie, in plaats daarvan werkte ze hard en veel, zodat ze de kunst en het ambacht geheel zelfstandig onder de knie kreeg, en hoe. Ze zei: ‘Ik heb alles geleerd door de natuur te bestuderen, evenals de werken van de grote meesters.’

Leven en werk
Sina (Sientje) van Houten was de oudste dochter van Derk van Houten (1810-1864) en Barbara Elisabeth Meihuizen (1809-1856). Het grootste deel van haar jeugd bracht ze door in Damsterdiep 215, een huis dat nog steeds bestaat. Hoewel ze uit een welvarende familie kwam met een brede culturele interesse, maakten de beeldende kunsten geen deel uit van haar opvoeding. Maar samen met haar vader bezocht ze wel tentoonstellingen en kunstlezingen in Groningen. In haar jonge jaren was ze zich waarschijnlijk niet bewust van haar artistieke talenten.
Toen ze bijna 20 jaar oud was, verloofde ze zich in 1854 met Hendrik Willem Mesdag, zoon van een Groningse graanhandelaar, geheel naar de wens van haar ouders. De kunstminnende familie Mesdag bleek belangrijk voor haar artistieke ontwikkeling.
Ze trouwden op 23 april 1856. Zij was 21 en Hendrik Willem Mesdag was toen 25 jaar en werkte als effectenmakelaar bij zijn vaders firma Mesdag & Zonen in Groningen. Hoewel hij succesvol was in zijn vak, zag Sientje zijn talent en liefde voor het schilderen en ze moedigde hem aan om dat pad te volgen. In 1862 werd hun zoon Klaas geboren.
Twee jaar later (dankzij een erfenis van de vader van Sientje), in 1866, verliet het jonge gezin Groningen om te gaan wonen en studeren in Brussel, wat in die tijd een bloeiende artistieke stad was. Hun adres, Rue de Weyer 70, werd een ontmoetingsplaats voor veel schilders zoals Laurens Alma Tadema, Willem Roelofs, P. Gabriël. Tijdens deze periode brachten ze (geïnspireerd door de schilders van de ‘Barbizon School’ die ‘en-plein-air’ begonnen te werken) hun zomers door in Oosterbeek, waar ze ook schilders ontmoetten zoals Anton Mauve, van Trigt en anderen met wie Sientje en Hendrik verschillende natuurstudies hebben gemaakt. Sientje vergezelde Hendrik bij zijn bezoeken aan andere schilders en oefende samen met hem.
Na een vakantie op het Duitse eiland Norderney in 1868, raakte Hendrik zo onder de indruk van de zee dat het echtpaar besloot te verhuizen naar Den Haag, vlakbij de zee én een kunstacademie. Hendrik legde zich toe op het schilderen van zeegezichten en maritieme stukken. Sientje leidde het huishouden en probeerde zoveel mogelijk te werken aan zowel zeegezichten, de natuur, stillevens als portretten.
Helaas stierf hun zoon Klaas in 1871 aan difterie toen hij 8 jaar oud was. Om met haar verdriet om te gaan, legde Sientje zich volledig toe op het schilderen en stopte niet meer tot ze stierf in 1909. Om zowel een werkatelier te hebben als ruimte te geven aan hun collectie schilderijen, verhuisde het echtpaar naar een groter huis aan de Laan van Meerdervoort (nr. 9 & 11). Ze schilderde de natuur in haar steeds veranderende sferen, portretten, stillevens en ze hielp haar man bij het schilderen van het wereldberoemde ‘Panorama Mesdag’ dat nog steeds te bezoeken is in Den Haag. In dit panorama eerde Hendrik Willem de kunst van zijn vrouw door haar in het schilderij weer te geven – ze is te zien zitten op het strand, werkend aan haar schildersezel.
Vanaf 1872 exposeerde ze haar werk in o.a. de Tentoonstelling van de Levende Meesters. Ze was erg bescheiden over haar eigen werk en ze was niet snel tevreden met de resultaten: ‘Ik heb weinig vertrouwen in wat ik maak.’ Maar dankzij haar leergierigheid, haar uithoudingsvermogen en vastberadenheid slaagde ze erin de resultaten te bereiken waar ze naar streefde. In het begin was haar werk vrij realistisch; in de loop van de jaren, vooral vanaf 1880, heeft haar stijl zich definitief ontwikkeld. Haar toets werd losser, meer impressionistisch en ze durfde grotere contrasten tussen licht en donker aan. Daarnaast bleek ze een geduldig bijlesdocent voor anderen.
De kunstcritici hielden van haar werk; ze prezen haar landschappen en stillevens, haar kleurgebruik, haar eenvoud en originaliteit. Haar professionele collega’s bewonderden haar, niet alleen omdat ze een ‘aardig persoon’ was, maar ook om haar kunst. Haagse School-schilder Jozef Israëls zei over haar: ‘Ze is een vrouw van aanzien, ze is intelligenter dan de meeste mannen en weet veel meer over wat belangrijk is dan zij.’ In haar tijd werd ze gezien als ‘goede kunstenaar’ en ‘een wijze vrouw’.
Sientje was ook een heel sociaal iemand. Als lid van vele kunstenaarsverenigingen (bijvoorbeeld Pulchri Studio), ontving ze samen met haar man vele kunstenaars thuis, waarbij ze elkaars werk bespraken.
Hoewel ze bekend stond als ‘de vrouw van’, wilde ze zelfstandig als schilder erkend worden. Hoewel haar man haar werk altijd ondersteunde en promootte, slaagde ze er ook in haar eigen zaken met betrekking tot tentoonstellingen en verkopen te managen. Beiden hebben met veel plezier schilderijen en andere kunst verzameld; een prachtige collectie nu te zien is als ‘Mesdag Collectie’ in Den Haag.
Sientje Mesdag-van Houten stierf op 20 maart 1909, 74 jaar oud; na haar dood minder bekend dan haar beroemde echtgenoot, de zeeschilder, maar even begaafd.

Eén van haar werken is beschikbaar in de galerie.

Prijzen en onderscheidingen
1889 – Gouden medaille op de tentoonstelling van Levende Meesters, voor Duinlandschap achter Plantlust.
1896 – Bronzen medaille op de Exposition Universelle in Parijs, voor Hutten bij zonsondergang en Hei bij Ede.
1903 – Bronzen medaille op een internationale tentoonstelling in Parijs.
1904 – op haar 70e verjaardag ontving ze een onderscheiding Officier in de Orde van Oranje Nassau, om haar bijdrage aan de Nederlandse schilderkunst te eren en omdat ze de collectie aan de Nederlandse Staat schonken.

Tentoonstellingen en musea
1893 – werk in het Palace of Fine Arts tijdens de World Columbian Exposition in Chicago.
1902 – haar schilderij Rentrée du troupeau werd aangekocht door de Italiaanse koning Umberto, tijdens een expositie in Venetië.
1904 – Eretentoonstelling in Pulchi Studio in Den Haag.
Tussen 1870 en 1992 werd haar werk vele malen (< 150 keer) tentoongesteld, nationaal en internationaal. Sientje Mesdag’s werk is te zien in o.a. Panorama Mesdag en de Mesdag Collectie in Den Haag; Museum Tromp’s Huys, Ameland. Veel schilderijen bevinden zich in privé collecties.

Bronnen
– Clercq, S. de, & Poort, J. 2000. Sientje Mesdag-Van Houten 1834-1909. Wassenaar: Mesdag Documentatie Stichting en Laren: Rokin Art Press.
– Jacobs, P.M.J.E. 2000, Beeldend Benelux, biografisch handboek. Tilburg: Stichting Studiecentrum voor Beeldende Kunst.
– Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis, RKD.
– wikipedia.

 

 

 

 

Portret van Betzy Rezora Berg (1850-1922), 1887
olieverf op paneel
55,5 x 32,5 cm.
gesigneerd met monogram en gedateerd linksboven
Museum Tromp’s Huys, Vlieland.

 

 

 

 

 

 

Portret van Paul Joseph Constantin Gabriel (1828-1903), 1895
Olieverf op doek
51 x 40 cm.
gesigneerd met initialen en gedateerd rechtsboven.
privé collectie.

 

 

 

 

 

Blauwe Vaas (Blue Vase), s.d.
olieverf op doek
126,5 x 101 cm.
gesigneerd ‘S Mesdag-van Houten’ (rechtsonder) en op de achterkant
privé collectie.

 

 

 

 

 

 

A Peasantwoman by a Shed on the Heath, s.d.
black chalk and watercolour on paper
20 x 14 cm.
signed with initials (lower left)
private collection.

 

 

 

 

 

Still Life with white & yellow rozes, s.d.
oil
signed with initials l.l.
32 x 24 cm. (12.6 x 9.45 n.)
private collection.